ศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิง พวงทอง ไกรพิบูลย์

แก้ไขปรับปรุง มกราคม 2554

ต่อมไทรอยด์ มีความสำคัญอย่างไร?
ต่อมไทรอยด์ เป็นต่อมไร้ท่อ อยู่ด้านหน้าของลำคอทั้งซ้าย และขวา  โดยอยู่บริเวณด้านข้างลูกกระเดือก และมีเนื้อเยื่อไทรอยด์เชื่อมระหว่างต่อมด้านซ้ายและด้านขวา ซึ่งมะเร็งต่อมไทรอยด์เกิดได้กับต่อมไทรอยด์ทั้งด้านซ้าย และด้านขวา รวมทั้งในเนื้อเยื่อที่เชื่อมต่อมทั้งสองข้าง      ต่อมไทรอยด์เป็นต่อมสำคัญเกี่ยวกับการสร้าง ไทรอยด์ฮอร์โมน ซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับการทำงานของ ทั้ง โปรตีน คาร์โบไฮเดรต ไขมัน เพื่อการเจริญเติบโตของร่างกาย  และ  การทำงานต่างๆของเซลล์  และ กระตุ้นการทำงานของหัวใจ  หลอดเลือด  ระบบประสาท  เกี่ยวข้องกับความรู้สึกร้อนหนาวของร่างกาย และยังทำงานร่วมกับฮอร์โมนอื่นๆอีกด้วย   

โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์เกิดได้อย่างไร?
สาเหตุของการเกิดโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ที่แท้จริงยังไม่ทราบ แต่จากการศึกษาเชื่อว่า น่าเกิดจากหลายปัจจัยเสี่ยงร่วมกัน ที่สำคัญ คือ จากพันธุกรรมที่ผิดปรกติ ทั้งชนิดถ่ายทอดได้ และชนิดไม่ถ่ายทอด และมีปัจจัยเสี่ยงอื่นเสริม เช่น การได้รับรังสีบางชนิดจากสิ่งแวดล้อม เช่น จากโรงงานพลังปรมาณู  และ/หรือจากระเบิดปรมาณู   และอาจ เกี่ยวข้องกับฮอร์โมนเพศ เพราะพบโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์เกิดในผู้หญิง สูงกว่าในผู้ชายมาก   อย่างไรก็ตาม โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์เป็นโรคมะเร็งที่พบได้ในทุกวัย ทั้งในเด็ก วัยรุ่น ในผู้ใหญ่ และ ในผู้สูงอายุ

โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ มีอาการอย่างไร?
ไม่มีอาการเฉพาะสำหรับโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ แต่เป็นเหมือนอาการจากโรคต่อมไทรอยด์ทั่วไป หรือโรคคอพอก  คือ มีก้อนเนื้อโตผิดปรกติในต่อมไทรอยด์  คลำได้  โดยทั่วไปไม่เจ็บ แต่บางครั้งอาจเจ็บได้  และบางครั้งอาจร่วมกับมีต่อมน้ำเหลืองที่ลำคอโต  คลำได้

รู้ได้อย่างไรว่า เป็นโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์
แพทย์วินิจฉัยได้ว่าเป็นโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ โดยการคลำพบก้อนเนื้อในต่อมไทรอยด์ และแพทย์เจาะ/ดูด เซลล์จากก้อนเนื้อ ตรวจทางเซลล์วิทยา  บางครั้งอาจมีการตรวจต่อมไทรอยด์ด้วย อัลตราซาวด์ ก่อนการเจาะ/ดูดเซลล์

โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ มีกี่ระยะ?
การจัดระยะโรคของโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ ต่างจากโรคมะเร็งชนิดอื่น คือ มีการนำอายุผู้ป่วยมาจัดเป็นระยะโรคด้วย ทั้งนี้เพราะในผู้ป่วยอายุน้อยกว่า ๔๕ ปี โรคมีความรุนแรงต่ำมาก

                ในผู้ป่วยอายุต่ำกว่า ๔๕ ปี     โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์มีเพียง ๒ ระยะเท่านั้น คือ

ระยะที่ ๑  โรคเกิดในต่อมไทรอยด์เพียงด้านเดียว หรือ ทั้ง ๒ ด้าน และ/หรือ มีการลุกลามเข้าต่อม                         น้ำเหลืองบริเวณลำคอ

ระยะที่ ๒  โรคมะเร็งแพร่กระจายเข้ากระแสเลือด ซึ่งมักแพร่กระจายเข้าสู่ปอด

                ในผู้ป่วยอายุ ตั้งแต่ ๔๕ ปีขึ้นไป     โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ แบ่งเป็น ๔ ระยะ คือ

ระยะที่ ๑  ก้อนมะเร็งมีขนาดเล็ก ไม่เกิน ๒ ซม.

ระยะที่ ๒  ก้อนมะเร็งโตกว่า ๒ ซม. แต่ไม่โตเกิน ๔ ซม.

ระยะที่ ๓  ก้อนมะเร็งโตมากกว่า ๔ ซม. และ/หรือ ลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลืองบริเวณติดกับต่อมไทรอยด์

ระยะที่ ๔  ก้อนมะเร็งลุกลามเข้าเนื้อเยื่อ และ/หรือ อวัยวะข้างเคียง และ/หรือ มีโรคลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลืองบริเวณลำคอ  และ/หรือ โรคแพร่กระจายเข้ากระแสเลือด/โลหิตไปยังอวัยวะอื่นๆ  ที่พบได้บ่อย คือ   ปอด    กระดูก   หนังศีรษะ   สมอง และ ตับ

โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ มีกี่ชนิด?
โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์มีหลายชนิด แต่แบ่งใหญ่ๆ เป็น สองชนิด คือ ชนิดเซลล์มะเร็งจับกินแร่รังสีไอโอดีน และ ชนิดเซลล์มะเร็งไม่จับกินแร่รังสีไอโอดีน   โรคชนิดเซลล์จับกินแร่รังสีไอโอดีนมีความรุนแรงโรคต่ำกว่าชนิดเซลล์ไม่จับกินแร่รังสีไอโอดีนมาก

โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์รักษาอย่างไร?
การรักษาหลัก ของโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ คือ การผ่าตัด    และหลังการผ่าตัด จะมีการตรวจก้อนมะเร็งจากการผ่าตัดเพื่อตรวจพิสูจน์ทางพยาธิวิทยา และ แพทย์จะประเมินว่า สมควรต้องได้รับการรักษาต่อเนื่องด้วยการรับประทาน แร่รังสี ( แร่รังสีไอโอดีน) หรือไม่   ทั้งนี้ขึ้นกับชนิดของเซลล์มะเร็งว่า เป็นเซลล์ชนิดจับกินแร่รังสีไอโอดีนหรือไม่       แร่รังสีไอโอดีน อาจอยู่ในรูปแคปซูล หรือ เป็นน้ำ ซึ่งจะให้การรักษา โดยแพทย์ทางเวชศาสตร์นิวเคลียร์  และ/หรือ แพทย์ทางรังสีรักษา      แต่บางครั้งเมื่อโรคลุกลามเข้าอวัยวะข้างเคียง อาจมีการฉายรังสีรักษาร่วมด้วย    และถ้าเป็นโรคมะเร็งชนิดเซลล์รุนแรง /เซลล์มะเร็งไม่จับกินแร่รังสีฯ อาจมีการรักษาร่วม หลังการผ่าตัด ด้วยรังสีรักษา และยาเคมีบำบัด

โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์รักษาหายไหม?
โดยทั่วไป โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ส่วนใหญ่ เป็นชนิดจับกินแร่รังสีไอโอดีน ซึ่งมีความรุนแรงโรคต่ำมาก  รักษาแล้วมีโอกาสหายสูง  อย่างไรก็ตาม  ความรุนแรงโรค นอกจากขึ้นกับชนิดของเซลล์มะเร็งแล้ว ยังขึ้นกับอายุ ถ้าอายุตั้งแต่ ๔๕ ปี ความรุนแรงโรคสูงกว่า  และถ้าเป็นเพศชายความรุนแรงโรคสูงกว่าเพศหญิง

เมื่อผ่าตัดต่อมไทรอยด์แล้ว ร่างกายยังมีไทรอยด์ฮอร์โมนอีกไหม?
ภายหลังผ่าตัดต่อมไทรอยด์ออกทั้ง สองข้างแล้ว ร่างกายไม่สามารถสร้างไทรอยด์ฮอร์โมนได้อีก  ผู้ป่วยต้องรับประทานยาไทรอยด์ฮอร์โมนตลอดชีวิต (ขาดยาฮอร์โมนไทรอยด์ไม่ได้ตลอดชีวิต) 

                ยาไทรอยด์ฮอร์โมนที่ผู้ป่วยได้รับ   นอกจากชดเชยไทรอยด์ฮอร์โมนให้กับร่างกายแล้ว  ยังช่วยยับยั้งการเกิดโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ชนิดเซลล์จับกินแร่รังสีฯ ย้อนกลับเป็นซ้ำได้อีกด้วย  เนื่องจากยาไทรอยด์ฮอร์โมนมีผล ชะลอ/หยุดการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งต่อมไทรอยด์ชนิดเซลล์จับกินแร่รังสีฯได้  ดังนั้น ภายหลังครบการรักษาแล้ว ผู้ป่วยยังคงต้องรับประทานยาไทรอยด์ฮอร์โมนต่อเนื่องตลอดชีวิต  ขาดยาไม่ได้

มีวิธีตรวจโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ตั้งแต่เริ่มเป็นไหม?

ในปัจจุบัน ยังไม่มีวิธีที่มีประสิทธิภาพในการตรวจคัดกรอง หรือ ตรวจให้พบโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ตั้งแต่เริ่มเป็น/ยังไม่มีอาการ   แต่ทุกๆคน ควรหัดสังเกตลำคอของตนเอง และ คลำลำคอ โดยเฉพาะในคนที่มีครอบครัวเป็นโรคของต่อมไทรอยด์ หรือ โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์   โดยถ้าพบมีคอโต หรือ คลำได้ก้อนเนื้อผิดปรกติ  หรือคลำพบต่อมน้ำเหลือลำคอโต   ควรรีบปรึกษาแพทย์

ป้องกันไม่ให้เกิดโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ได้ไหม?
ปัจจุบัน ยังไม่มีวิธีป้องกันการเกิดโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์