พุทธพจน์ บทความเกี่ยวกับพุทธศาสนา และนิทานอิงธรรม

อริยสัจสี่เป็นที่ตั้งแห่งการแสดงตัวของปัญญินทรีย์ ภิกษุ ท.! อินทรีย์ ๕ อย่างเหล่านี้ มีอยู่ . ห้าอย่างไหนเล่า ? ห้าอย่างคือ สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ และ ปัญญินทรีย์. ภิกษุ ท.! สัทธินทรีย์ จะเห็นได้ในที่ไหนเล่า? สัทธินทรีย์ เห็นได้ใน โสตาปัตติยังคะสี่. ภิกษุ ท.! วิริยินทรีย์ จะเห็นได้ในที่ไหนเล่า? วิริยินทรีย์ ...

ในโอวาทปาติโมกข์ (ปาฏิโมกข์ก็เขียน) เป็นการสรุปสาระ แนวทางปฏิบัติเพื่อบรรลุจุดมุ่งหมายในพุทธศาสนาคือนิพพาน ธรรมสำคัญหมวดหนึ่งที่ปรากฏในโอวาทปาติโมกข์ คือ ไตรสิกขา “ไตรสิกขานี้ บางครั้งพระพุทธเจ้าทรงแสดงเป็นคำสอนในภาคปฏิบัติ แบบที่เข้าใจง่าย และชาวพุทธมักนำมาอ้างกันบ่อยๆ ดังปรากฏเป็นส่วนสำคัญอยู่ในหลักโอวาทปาติโมกข์ (คำสอนที่เป็นหลักใหญ่ของพร ...

รวมพุทธพจน์และบทความเกี่ยวกับธรรมต่างๆในพุทธศาสนา กระบวนธรรมที่เกิดเมื่อบุคคลประพฤติธรรม และ นิทานสอนธรรมสำหรับเด็ก ...

อติสีตํ อติอุณฺหํ อติสายมิทํ อหุ อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว. ประโยชน์ทั้งหลายย่อมล่วงเลยคนผู้ทอดทิ้งการงาน ด้วยอ้างว่าหนาวนัก ร้อนนัก เย็นนัก เสียแล้ว. ณ บัดนี้ จักได้อธิบายพุทธภาษิต ดังที่ได้ลิขิตไว้ในเบื้องต้น เพื่อเป็นแนวทางการศึกษาและปฏิบัติ แก่พุทธบริษัทเป็นลำดับสืบไป ค ...

พาลา หเว นปฺปสํสนฺติ ทานํ คนพาลเท่านั้น ไม่สรรเสริญทาน ณ บัดนี้ จักได้อธิบายขยายความสุภาษิต ตามที่ได้ลิขิตไว้ในเบื้องต้น เพื่อเป็นแนวทางในการศึกษาปฏิบัติ แก่พุทธบริษัทเป็นลำดับต่อไป คำว่า คนพาล หมายถึงคนโง่ไม่มีปัญญา ไม่รู้ผิดชอบชั่วดี ไม่รู้จักสัทธรรม อันมีโพธิปักขิยธรรม ๓๗ อริยสัจจ์ ๔ เป็นต้น จึงต้องวนเวียนอยู่ในวัฏฏะ ...

เด็กๆเรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่ทำ เช่น วาดรูป ฟังนิทาน อ่านหนังสือ หรือร้องเพลง ผู้ใหญ่จึงมักใช้กิจกรรมเหล่านี้ในการสอน นิทานไทยเรื่อง “ยายกะตาปลูกถั่วงาให้หลานเฝ้า” เชื่อว่าเราหลายๆคนคงคุ้นเคยกันดี เพราะได้รับการบอกเล่ากันมาตั้งแต่ยังเด็ก เนื้อเรื่องมีอยู่ว่า ยายกะตา ปลูกถั่วปลูกงาให้หลานเฝ้า หลานไม่เฝ้า ปล่อยให้กามากินถั่ว ...

การเริ่มต้นเข้าสู่อริยอัฏฐังคิกมรรค การปฏิบัติตามมรรค และผลการปฏิบัติเป็นลำดับขั้น ...

รวมพุทธพจน์ที่แสดงถึงการมาพบพุทธศาสนา การเริ่มต้น จนถึงการหลุดพ้นตามกระบวนธรรม ...

ภิกษุ ท.! บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ แม้ฟังสัทธรรมอยู่ก็ไม่อาจก้าวลงสู่นิยามธรรม (บทสรุปอันแน่นอน) อันเป็นสัมมัตตะ (ภาวะแห่งความถูกต้อง) ในกุศลธรรมทั้งหลาย (๑) หกประการอย่างไรเล่า ? หกประการคือ เป็นผู้ ประกอบด้วย กัมมาวรณภาวะ (มีกรรมเป็นเครื่องกั้น) ; ประกอบด้วย กิเลสาวรรณภาวะ (มีกิเลสเป็นเครื่องกั้น) ; ประกอบด้วย วิปากาวร ...

บทที่ 1 ขอนอนก่อนนะ ลิ้นจี่เป็นหนึ่งในกระต่ายพันธุ์หูตกที่มีจำนวนมากมายในป่าแถบนี้ ลิ้นจี่ชอบวาดรูปมาก รูปที่ลิ้นจี่วาดมักเป็นรูปสวนสวยๆเพราะคิดว่าการมีต้นไม้อยู่ใกล้ๆโพรงน่าจะช่วยให้ดูสบายตา รู้สึกสดชื่น เพื่อนๆของลิ้นจี่ก็ชอบรูปวาดของลิ้นจี่เช่นกันและมักมาขอรูปวาดไปเป็นแบบสำหรับสร้างสวนไว้ข้างๆโพรงของพวกเขาเสมอ วันนี้ลิ้นจี่วาดรูปสวนเสร็จ ...

แสดงเรื่องต่างๆเกี่ยวกับ "ทาน" ด้วยแผนภาพ อ้างอิง A “กาลทาน ทานที่ให้ตามกาล ทานที่ให้ได้เป้นครั้งคราวภายในระยะเวลาที่กำหนด ไม่ใช่ให้ได้ตลอดเวลา เช่น การถวายผ้ากฐิน การถวายผ้าอาบน้ำฝน เป็นต้น ซึ่งทายกจะถวายได้ตามกำหนดเวลาที่พระพุทธองค์อนุญาตเท่านั้น ก่อนหรือเลยเขตกำหนดไป ทำไม่ได้” พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พจนานุกรมพุทธศาสน์ฉบ ...

ดวงชีวันฝันสลายทุกครั้งที่เห็นชายในดวงใจเดินเคียงกับภรรยา ผู้ชายที่เพียบพร้อมด้วยรูปสมบัติ ทรัพย์สมบัติออกอย่างนั้น จะรีบแต่งงานทำไมกันนะ ทำไมไม่รอมาเจอเธอเสียก่อน ไม่อย่างนั้น คนที่เดินเคียงกันไปกับเขาทุกที่อาจไม่ใช่ผู้หญิงคนนั้น แต่อาจเป็นเธอคนนี้เองก็เป็นได้ เธอมักคิดเสมอๆ ว่าทำไม เธอจึงมีกรรมอย่างนี้ มีชายหลายคน ทอดไมตรีให้ แต่เพ ...

คำว่าเอตทัคคะนั้น ชาวพุทธย่อมคุ้นเคยกับนี้อยู่แล้ว ว่าหมายถึงสาวกผู้เป็นเลิศในด้านในด้านหนึ่ง เอตทคฺค มาจากคำว่า เอตํ (นั่น) สนธิกับคำว่า อคฺค (ปลาย,ยอด,เลิศ,สูงสุด,ยอดเยี่ยม) เนื่องจากสองบทนี้ บทหน้าเป็นบทที่มีนิคคหิตลงท้าย ส่วนบทหลัง เป็นบทที่มีสระอยู่หน้า จึงเปลี่ยนนิคคหิตของบทหน้าเป็น ม หรือ ท ในที่นี้เปลี่ยนเป็น ท จึงได้ว่า เอตท + อคฺค = เอตท ...

การเขียนเรียงความแก้กระทู้ธรรม คือการเขียนเรียงความเพื่ออธิบายพุทธพจน์หรือ สุภาษิต ที่ให้มา แล้วนำสุภาษิตอีกบทมาเชื่อมเข้าหากันโดยให้เนื้อความเข้ากันดี องค์ประกอบของการเขียนกระทู้ธรรม มี 4 อย่างคือ1 บทอุทเทส บทตั้งที่แม่กองสนามหลวงกำหนดขึ้นเพื่อใช้เป็นข้อสอบ เรียก กระทู้ตั้ง ซึ่งมี 2 ลักษณะ คือ(1) ปุคคลาธิษฐาน คือยกบุคคลขึ้นมากล่าว ยกเรื่องราวเกี่ ...

จิตนั้น ประภัสสร แต่เพราะอุปกิเลสจรมาจึงหมองไป เพราะจิต มีหน้าที่คิด การที่เราจะบังคับหรือควบคุมจิต ไม่ให้คิดเรื่องราวอะไรไปตามแต่ตัณหา ทิฏฐิ มานะ จะพาไปนั้น เป็นเรื่องยากที่จะทำได้ค่ะ ด้วยเหตุที่ธรรมทั้งปวงเป็นอนัตตา ไม่สามารถบังคับให้เป็นไปตามปรารถนาได้ " คัมภีร์รุ่นอรรถกถาจึงนิยมแสดงความหมายของอนัตตาว่า "ชื่อว่าอนัตตาโดยความหมายว่าไม่เป็นไ ...

@ ความหมายของ “จิตประภัสสร” “จิตประภัสสร หมายถึงจิตเดิมแท้ที่ยังว่างอยู่ ยังไม่ถูกอะไรปรุงแต่ง ยังไม่ถูกหุ้มห่อด้วยกิเลส ไม่ถูกหุ้มห่อด้วยผลของกิเลส คือความดี ความชั่ว เป็นต้น เหมือนอย่างเพชร มันมีรัศมีในตัวมันเอง มันเรืองแสงของมันได้ เหมือนอย่างจิตเดิมแท้ประภัสสร แต่เป็นอยู่ตามธรรมชาติ มันจึงเปลี่ยนแปลงได้ มันจึงต้องมีการอ ...

กิจในอริยสัจ นั้น ประกอบด้วยต่างๆดังนี้ “อนึ่ง มีข้อควรทราบเพิ่มเติมให้เห็นภาพกว้างออกไปดังนี้ ๑ทุกข์ คู่กับกิจ คือ ปริญญา หมายความว่า เป็นสิ่งที่ควรกำหนดรู้ ดังนั้น ทุกข์ และธรรมทั้งหลายที่อยู่ในจำพวกปัญหา หรือที่ตั้งแห่งปัญหา จึงเรียกรวมว่า ปริญเญยยธรรม (ธรรมที่ควรกำหนดรู้) ๒สมุทัย คู่กับกิจคือ ปหานะ หมายความว่า เป็นสิ่งที่ควรละ หรือควรก ...

(กระบวนธรรม ธัมมสมาธิ) (นายบ้านชื่อปาฏลิยะแห่งโกฬิยนิคม ชื่อ อุตตระ มาเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า กราบทูลเรื่องที่เขาได้ฟังสมณพราหมณ์ศาสดาต่างๆ ๔ จำพวก : จำพวกที่ ๑ แสดงทิฏฐิว่า การให้ไม่มีผล การบูชาไม่มีผล กรรมดีกรรชั่วไม่มีผล โลกนี้โลกอื่นไม่มี บิดามารดาไม่มี โอปปาติกสัตว์ไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ปฏิบัติชิบ รุ้แจ้งโลกนี้โลกอื่นแล้วประกาศไม่มี ; สมณพร ...

ภิกษุ ท. ! เธอทั้งหลายจงเป็นผู้มีความหลีกเร้น (ปฏิสลฺลาณ) เป็นที่มายินดี ยินดีแล้วในความหลีกเร้น จงเป็นผู้ตามประกอบเจโตสมถะในภายใน มีฌานอันตนไม่ละเลย ประกอบพร้อมด้วยวิปัสสนา เพิ่มพูนความยินดีในสุญญาคารอยู่เถิด. ภิกษุ ท. ! เมื่อประพฤติกระทำเช่นนั้นอยู่, ผลอย่างใดอย่างหนึ่งในบรรดาผลทั้งสอง เป็นอันเธอหวังได้ คือ อรหัตตผลในทิฏฐธรรมนี้ หรือว่าเมื่อ ...

มหาราช ! ภิกษุนั้น (๑) ประกอบแล้วด้วยศีลขันธ์อันเป็นอริยะ นี้ด้วย (๒) ประกอบแล้วด้วยอินทรีย์สังวรอันเป็นอริยะ นี้ด้วย (๓) ประกอบแล้วด้วนสติสัมปชัญญะอันเป็นอริยะ นี้ด้วย (๔) ประกอบแล้ว ด้วยสันโดษอันเป็นอริยะ นี้ด้วย (๕) เสพเสนาสนะอันสงัด คือป่า โคนไม้ ภูเขา ซอกห้วย ท้องถ้ำ ป่าช้า ป่าชัฏ ที่แจ้ง ลอมฟาง. เธอนั้น ในเวลาหลังอาหาร กลับจากบิณฑบาตแล้ว นั่ง ...